Adoitamos pensar que unha tradución é correcta se non presenta erros evidentes e soa natural. Con todo, na práctica, moitas traducións tecnicamente correctas non funcionan como deberían: non conectan co público, non cumpren o seu obxectivo ou non ofrecen os resultados esperados.
A diferenza raramente está nunha palabra concreta. Adoita atoparse nunha serie de decisións previas pouco visibles que condicionan todo o proceso. Decisións que non se ven no texto final, pero que inflúen directamente no resultado dunha tradución.
Neste artigo analizo cales son esas decisións e por que marcan a diferenza entre unha tradución que só é “correcta” e unha tradución eficaz.
O obxectivo real do texto
Antes de traducir, convén facerse unha pregunta fundamental: para que se vai utilizar este texto?
Non é o mesmo traducir un contido informativo que un texto pensado para posicionar, vender, persuadir ou guiar a persoa usuaria. Cando este obxectivo non está claro desde o inicio, a tradución adoita quedar nun punto neutro: correcta desde o punto de vista lingüístico, pero pouco eficaz na práctica.
Aquí é onde se fai evidente que traducir non consiste simplemente en cambiar palabras dun idioma a outro, senón en interpretar a función real do contido e tomar decisións coherentes con ese propósito.
A quen nos diriximos e cal é o contexto
Outra decisión clave ten que ver coa persoa lectora real e co contexto no que vai ler o contido.
Un mesmo texto pode lerse:
- nunha páxina web ou nunha aplicación
- nunha campaña publicitaria
- nun contorno profesional ou máis informal
Cada canle e cada situación condicionan o ton, o nivel de adaptación e a forma de comunicar. Cando se traduce sen ter en conta quen vai ler o texto e como o fará, o resultado adoita ser un contido que non acaba de encaixar.
Isto explica por que dúas traducións aparentemente correctas poden xerar resultados moi distintos.
O grao de adaptación necesario
Unha das decisións máis delicadas en calquera proxecto de tradución é determinar o grao de adaptación requirido.
Non todos os textos requiren o mesmo nivel de adaptación. Nalgúns casos, unha tradución bastante literal pode ser suficiente. Noutros, é necesario axustar referencias, estrutura ou enfoque para que o contido funcione noutro mercado.
Esta cuestión é especialmente relevante en proxectos dixitais, onde xorde a dúbida de se abonda con traducir ou se convén adaptar unha web para SEO internacional e para o comportamento real das persoas usuarias de cada país.
Unha mala decisión neste punto non adoita xerar erros visibles, pero si resultados discretos a medio e longo prazo.
Que se prioriza: fidelidade, claridade ou impacto
Non todas as traducións responden ás mesmas prioridades.
Nalgúns textos, a fidelidade ao orixinal é esencial. Noutros, o importante é a claridade ou a capacidade de transmitir unha mensaxe de forma directa. Tamén hai casos nos que o impacto e a persuasión teñen máis peso que a literalidade palabra por palabra.
Cando estas prioridades non se definen desde o principio, as decisións tómanse sobre a marcha e o resultado adoita ser irregular: frases correctas de forma illada, pero un conxunto pouco coherente.
Coherencia e consistencia ao longo do tempo
As decisións previas non afectan unicamente a un texto concreto, senón a todo o proxecto.
Cando non existe un criterio claro desde o inicio, co paso do tempo aparecen problemas de coherencia: variacións terminolóxicas, cambios de ton ou solucións distintas para situacións semellantes. Todo isto transmite unha sensación de improvisación que acaba afectando á percepción global do contido e da marca.
A falta de consistencia non sempre se detecta nunha primeira lectura, pero faise evidente cando o contido se amplía, se reutiliza ou se mantén ao longo do tempo.
Por que estas decisións non se ven, pero se notan
A maioría destas decisións non aparecen explicitamente no texto final. Non se sinalan nin se explican, pero están presentes en cada elección lingüística.
Cando unha tradución non cumpre a súa función, o problema non adoita estar en como se traduciu unha frase concreta, senón no que se decidiu antes de comezar a traducir. De feito, estas carencias adoitan detectarse só cando unha tradución non funciona de todo, a pesar de que semelle estar ben feita.
Conclusión
Unha tradución eficaz non é o resultado de escoller ben as palabras, senón de tomar boas decisións desde o principio. Decisións relacionadas co obxectivo do texto, o seu contexto de uso, o grao de adaptación necesario e as prioridades do proxecto.
Se está a valorar un proxecto de tradución e quere asegurarse de que este tipo de decisións se teñan en conta desde o inicio, escríbame para comentalo con máis detalle.